Oszustwo „na odzyskanie środków” (recovery scam)

Oszustwo „na odzyskanie środków”, nazywane też recovery scam, dotyczy osób, które już straciły pieniądze. Przestępcy podszywają się pod kancelarie prawne lub firmy, które rzekomo odzyskują utracone środki. Po pobraniu opłat kontakt się urywa, a ofiara traci pieniądze drugi raz.

CSIRT KNF w raporcie rocznym za 2025 r. odnotował wyraźny wzrost liczby reklam „odzyskiwania środków” w porównaniu z 2024 r. Zjawisko opisał też w przeglądzie z maja 2026 r. Ten tekst wyjaśnia, jak działa ten schemat, po czym go rozpoznać i gdzie zgłasza się oszustwo.

Jak działa recovery scam

Punktem wyjścia jest wcześniejsza strata, najczęściej po fałszywej inwestycji w kryptowaluty z reklamy. Osoba poszkodowana szuka pomocy w internecie albo sama dostaje propozycję pomocy.

Kontakt przybiera kilka form.

• Reklama w mediach społecznościowych lub wyszukiwarce, która obiecuje odzyskanie pieniędzy utraconych na platformach inwestycyjnych lub giełdach kryptowalut.
• Telefon lub wiadomość od osoby, która przedstawia się jako prawnik, pracownik kancelarii, „analityk blockchain” lub przedstawiciel instytucji.
• Wiadomość od rzekomej firmy, która „namierzyła” środki i może je zwrócić.

Sprawcy mogą znać szczegóły wcześniejszego oszustwa: kwotę, nazwę platformy, daty wpłat.

Dalszy przebieg przypomina schemat fałszywych inwestycji. „Kancelaria” pobiera opłatę wstępną, potem prowizję, „podatek” lub opłatę za uwolnienie środków. Może prosić o instalację programu do zdalnego dostępu, o dane do bankowości, frazę seed lub klucz prywatny. Po kolejnych wpłatach kontakt się urywa.

Europejskie Urzędy Nadzoru (EBA, ESMA, EIOPA) we wspólnej ulotce z 2026 r. nazywają takie podmioty „recovery room” i ostrzegają przed nimi osoby, które padły ofiarą oszustwa.

Sygnały ostrzegawcze

• Firma kontaktuje się sama, choć nigdzie nie zgłaszałeś potrzeby pomocy.
• Rozmówca zna szczegóły twojej straty.
• Pojawia się obietnica lub gwarancja odzyskania całości lub określonej części pieniędzy.
• Wymagana jest opłata z góry, zwłaszcza w kryptowalutach lub przez bitomat.
• Rozmówca przedstawia się jako przedstawiciel policji, KNF, sądu lub instytucji UE i żąda opłaty.
• Pada prośba o frazę seed, klucz prywatny, dane logowania do banku lub instalację AnyDesk.
• Rozmówca wywiera presję czasu i wyznacza krótkie terminy wpłat.
• Kontakt odbywa się wyłącznie przez komunikatory, a dane rejestrowe firmy są niejasne.

Instytucje publiczne, takie jak policja, prokuratura, CERT Polska czy KNF, nie pobierają opłat za przyjęcie zgłoszenia ani za prowadzenie sprawy. Zawiadomienie o przestępstwie jest bezpłatne.

Dlaczego nikt nie zagwarantuje odzyskania

Transakcja w blockchainie jest nieodwracalna. Nie istnieje mechanizm, który pozwala komukolwiek cofnąć przelew kryptowaluty na adres przestępcy. Odzyskanie środków zależy od tego, czy organy ścigania ustalą sprawców i zabezpieczą ich majątek.

Ogólnych statystyk skuteczności odzyskiwania nie ma. Dostępne są pojedyncze dane.

• Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości podało, że w 2025 r. zabezpieczyło mienie o wartości ponad 80 mln zł, a odzyskano prawie 25 mln zł. Zarzuty usłyszały 1 374 osoby.
• W sprawie z Poznania z września 2026 r. dwie osoby straciły łącznie 180 tys. zł. Od zatrzymanego odzyskano 35 tys. zł.

Nikt nie może zagwarantować odzyskania kryptowalut. Obietnica takiej gwarancji jest sygnałem ostrzegawczym.

Gdzie realnie zgłosić sprawę

Bezpłatne ścieżki zgłoszenia opisują instytucje publiczne. Rzecznik Finansowy w materiale z 27 października 2025 r. wskazuje kolejność: bank, CERT Polska, policja, reklamacja w banku.

• Bank. Natychmiastowy kontakt i blokada rachunku lub karty. CBZC wskazuje możliwość zastrzeżenia numeru PESEL w aplikacji mObywatel lub w banku.
• CERT Polska. Zgłoszenie przez incydent.cert.pl lub w aplikacji mObywatel. Podejrzane SMS-y przesyła się bezpłatnie na numer 8080.
• Policja lub prokuratura. Zawiadomienie składa się w dowolnej jednostce, ustnie do protokołu albo pisemnie.
• Reklamacja w banku. Przy transakcji nieautoryzowanej bank zwraca środki do końca następnego dnia roboczego, chyba że ma uzasadnione podejrzenie oszustwa ze strony klienta. Transakcje zlecone samodzielnie, np. wpłata w bitomacie, mogą nie zostać uznane za nieautoryzowane.
• Rzecznik Finansowy. Po odmowie banku można złożyć wniosek o postępowanie interwencyjne lub polubowne.
• Dostawca usług. ESAs wskazują zgłoszenie sprawy giełdzie lub innemu dostawcy, przez którego przechodziły środki, oraz organowi nadzoru.

CBZC wymienia dowody, które można dołączyć: adresy stron, niezmienione rozmowy, e-maile i SMS-y, numery kont, adresy portfeli kryptowalut, potwierdzenia przelewów oraz daty i miejsca wpłat w bitomatach. Jeśli skontaktowała się z tobą „firma odzyskująca środki”, jej dane i korespondencja również mogą trafić do zawiadomienia.

Pełną listę kroków opisuje poradnik co zrobić po oszustwie kryptowalutowym.

Jak sprawdzić podmiot

• Lista ostrzeżeń publicznych KNF na knf.gov.pl. Brak podmiotu na liście nie oznacza, że jest bezpieczny.
• Lista Ostrzeżeń CERT Polska (cert.pl/lista-ostrzezen) z domenami blokowanymi przez operatorów.
• Samodzielny kontakt z instytucją, na którą powołuje się rozmówca, przez dane z jej oficjalnej strony.

Inne schematy, w tym oszustwa romantyczne i phishing, zawiera przewodnik po oszustwach kryptowalutowych.

Źródła

• knf.gov.pl – CSIRT KNF, raport roczny 2025
• knf.gov.pl – CSIRT KNF, przegląd zagrożeń, maj 2026
• knf.gov.pl – Lista ostrzeżeń publicznych KNF
• EBA, ESMA, EIOPA – wspólna ulotka o oszustwach kryptowalutowych, wersja polska, 2026
• cbzc.policja.gov.pl – CBZC, podsumowanie działań za 2025 r.
• policja.pl – komunikat o oszustwach „na pracownika banku” w Poznaniu, 9.09.2026
• rf.gov.pl – Rzecznik Finansowy, co zrobić po oszustwie, 27.10.2025
• gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo – zgłoszenie przestępstwa

Kamil Krox

Kamil prowadzi serwis Krypto Inwestycje od 2014 roku. Pisze o technologii blockchain, bezpieczeństwie portfeli, regulacjach rynku kryptoaktywów (MiCA) oraz o oszustwach, w których wykorzystywane są kryptowaluty. W tekstach opiera się na komunikatach organów nadzoru, rejestrach i oficjalnej dokumentacji projektów. Nie udziela porad inwestycyjnych.