Oszustwo romantyczne połączone z inwestycją w kryptowaluty zaczyna się od znajomości w internecie. Sprawca buduje relację przez tygodnie lub miesiące, a potem namawia na wspólne „inwestowanie”. Europejskie Urzędy Nadzoru (EBA, ESMA, EIOPA) opisują ten schemat we wspólnej ulotce z 2026 r. jako oszustwa romantyczne i inwestycyjne prowadzone przez media społecznościowe i portale randkowe, określane też jako pig butchering.
Angielska nazwa pig butchering oznacza dosłownie „ubój świni”. Odnosi się do etapów oszustwa: najpierw ofiara jest „tuczona” zaufaniem i drobnymi zyskami, potem sprawcy przejmują jak najwięcej jej pieniędzy. Ten tekst opisuje schemat, sygnały ostrzegawcze i sposoby rozmowy z bliskimi, którzy mogą być celem takiego oszustwa.
Spis treści
Jak przebiega schemat
Poszczególne sprawy różnią się szczegółami, ale etapy są podobne.
- Pierwszy kontakt. Wiadomość w mediach społecznościowych, na portalu randkowym lub w komunikatorze. Czasem kontakt wygląda na pomyłkę, np. wiadomość wysłaną „pod zły numer”.
- Budowanie relacji. Rozmowy codzienne, osobiste, często z deklaracjami uczuć lub przyjaźni. Sprawca przedstawia się jako osoba zamożna, odnosząca sukcesy, zwykle mieszkająca za granicą.
- Temat inwestycji. Po pewnym czasie pojawia się wzmianka o zyskach z kryptowalut. Sprawca proponuje, że pokaże, jak inwestuje.
- Platforma. Ofiara dostaje link do platformy lub aplikacji, która wygląda jak giełda kryptowalut. KNF opisuje fałszywe giełdy i portfele jako jeden z typowych elementów oszustw.
- Fikcyjne zyski. Na panelu pojawiają się zyski. Pierwsza niewielka wypłata może się udać, co wzmacnia zaufanie.
- Coraz większe wpłaty. Sprawca zachęca do zwiększenia kwoty, czasem do zaciągnięcia kredytu lub pożyczki od rodziny.
- Blokada wypłaty. Przy próbie wypłaty większej kwoty pojawia się żądanie „podatku”, prowizji lub opłaty za odblokowanie. Ten element opisuje KNF w schemacie oszustw inwestycyjnych.
- Zerwanie kontaktu. Po kolejnych wpłatach platforma przestaje działać, a osoba z czatu znika.
Mechanika wpłat i wypłat jest taka sama jak przy fałszywych inwestycjach z reklam. Różni się punkt wejścia: zamiast reklamy jest relacja osobista.
Inne schematy opisane przez ESAs
Wspólna ulotka EBA, ESMA i EIOPA wymienia obok oszustw romantycznych także:
- schematy pump and dump i rug pull,
- podszywanie się pod znane podmioty z prośbą o frazę seed lub klucz prywatny,
- phishing,
- fałszywe „rozdawnictwa”, w których wysłana kryptowaluta ma wrócić podwojona,
- piramidy Ponziego,
- address poisoning, czyli podsuwanie adresu portfela łudząco podobnego do adresu używanego wcześniej.
Część tych technik pojawia się w trakcie oszustwa romantycznego. Sprawca może np. poprosić o frazę seed „do pomocy przy konfiguracji portfela”. Więcej o przejmowaniu portfeli opisuje tekst o phishingu, fałszywych airdropach i drainerach portfeli.
Sygnały ostrzegawcze
- Znajomość z internetu, w której druga osoba unika rozmowy wideo lub spotkania na żywo.
- Szybkie deklaracje uczuć lub bliskiej przyjaźni.
- Rozmowa przenosi się z portalu do prywatnego komunikatora.
- Pojawia się temat inwestycji w kryptowaluty i zapewnienia o pewnych zyskach.
- Link do platformy, której nie da się znaleźć w oficjalnych rejestrach.
- Prośba o frazę seed, klucz prywatny lub instalację programu do zdalnego dostępu.
- Wypłata wymaga wcześniejszej opłaty.
- Namowy do kredytu, pożyczki lub sprzedaży majątku.
- Prośba o zachowanie wszystkiego w tajemnicy przed rodziną.
Platformę można sprawdzić w tymczasowym rejestrze MiCA prowadzonym przez ESMA, na liście ostrzeżeń publicznych KNF oraz na Liście Ostrzeżeń CERT Polska. KNF zaznacza, że brak podmiotu na liście ostrzeżeń nie oznacza, że jest bezpieczny.
Jak rozmawiać z bliskimi
Osoba zaangażowana emocjonalnie w relację może nie przyjmować argumentów, które podważają wiarygodność partnera. Rozmowa o podejrzeniu oszustwa wymaga więc innego podejścia niż rozmowa o zwykłej inwestycji.
- Pytania zamiast ocen. Pytania o to, jak wygląda platforma, kto ją prowadzi, jak działa wypłata, pozwalają bliskiej osobie samej zauważyć niespójności.
- Konkretne fakty. Można pokazać opis schematu z materiałów KNF lub ESAs i porównać go z historią bliskiej osoby.
- Sprawdzenie w rejestrach. Wspólne wyszukanie platformy w rejestrze ESMA lub na liście ostrzeżeń KNF daje obiektywny punkt odniesienia.
- Próba wypłaty. Pytanie, czy bliska osoba próbowała wypłacić większą kwotę i czy pojawiła się wtedy opłata, może ujawnić mechanizm oszustwa.
- Brak zawstydzania. Ofiary oszustw mogą ukrywać straty ze wstydu. Poczucie winy utrudnia zgłoszenie sprawy.
- Uwaga na kolejny kontakt. Po ujawnieniu oszustwa mogą pojawić się firmy oferujące odzyskanie pieniędzy. ESAs ostrzegają przed takimi podmiotami, nazywając je „recovery room”.
Co zrobić po oszustwie
ESAs w ulotce wymieniają kroki po oszustwie:
- wstrzymanie dalszych transakcji,
- zmiana haseł,
- cofnięcie uprawnień udzielonych smart kontraktom,
- przeniesienie pozostałych środków do nowego portfela,
- zgłoszenie sprawy dostawcy usług, policji i organowi nadzoru.
W Polsce Rzecznik Finansowy wskazuje kolejność: kontakt z bankiem, zgłoszenie na incydent.cert.pl, zawiadomienie policji i reklamacja w banku. Zawiadomienie składa się w dowolnej jednostce policji lub w prokuraturze i jest bezpłatne. CBZC wymienia dowody, które można dołączyć: niezmienione rozmowy, e-maile i SMS-y, adresy stron, numery kont, adresy portfeli kryptowalut, potwierdzenia przelewów. W sprawach romantycznych do dowodów należą też profile sprawcy i historia czatu. Szczegóły opisuje poradnik co zrobić po oszustwie kryptowalutowym.
Przelewy i wpłaty zlecone samodzielnie mogą nie zostać uznane przez bank za transakcje nieautoryzowane. Transakcja w blockchainie jest nieodwracalna, a nikt nie może zagwarantować odzyskania kryptowalut.
Źródła
- EBA, ESMA, EIOPA – wspólna ulotka o oszustwach kryptowalutowych, wersja polska, 2026
- cebrf.knf.gov.pl – KNF, schemat oszustw inwestycyjnych, fałszywe giełdy i portfele
- knf.gov.pl – Lista ostrzeżeń publicznych KNF
- cert.pl – Lista Ostrzeżeń CERT Polska
- esma.europa.eu – tymczasowy rejestr MiCA
- rf.gov.pl – Rzecznik Finansowy, co zrobić po oszustwie, 27.10.2025
- cbzc.policja.gov.pl – CBZC, zalecenia dotyczące zgłaszania oszustw
Kamil prowadzi serwis Krypto Inwestycje od 2014 roku. Pisze o technologii blockchain, bezpieczeństwie portfeli, regulacjach rynku kryptoaktywów (MiCA) oraz o oszustwach, w których wykorzystywane są kryptowaluty. W tekstach opiera się na komunikatach organów nadzoru, rejestrach i oficjalnej dokumentacji projektów. Nie udziela porad inwestycyjnych.